Hoe kan ik zelf een voorbeeld zijn in omgaan met emoties?

Kinderen leren veel van het gedrag van de volwassenen in hun omgeving. Wees daarom een rolmodel in de manier waarop je met emoties omgaat. Benoem emoties bij jezelf en het kind en laat zien wat jij doet als je een grote emotie ervaart (bijvoorbeeld een rustmoment nemen, even uit de situatie lopen, ademhalingsoefening). Reageer ook rustig als het kind een grote emotie ervaart.

Wat is het verschil tussen emoties uiten en emoties afreageren?

Bij het uiten van een emotie ga je bewust met de emotie om. Je uit deze op een passende en niet schadelijke manier. Het afreageren van een emotie gebeurt impulsief, waardoor het gedrag wel schadelijk kan zijn (voor jezelf of een ander).

Hoe werkt stop-denk-doe?

Stop-denk-doe is een manier om impulsief gedrag te verminderen. Je leert hierbij om eerst letterlijk te stoppen waarmee je bezig bent. Vervolgens denk je na over de situatie en bedenk je wel gedrag passend zou zijn. Dat passende gedrag voer je daarna uit. De stop-denk-doe methode werkt goed bij kinderen, maar kan ook zeker door volwassenen gebruikt worden.

Waarom helpen ademhalingsoefeningen bij emoties reguleren?

Met je ademhaling heb je direct invloed op je zenuwstelsel. Zo krijg je letterlijk meer rust in je lijf, waardoor je beter kunt nadenken. Daardoor kun je jouw emoties beter reguleren en kun je jouw gedrag daarop aanpassen, in plaats van dat je impulsief reageert.

Hoe kan ik rustig worden als ik overstroom?

Als je overweldigd wordt door emoties, is het goed om even een pauze in te lassen. Focus je op je ademhaling om je zenuwstelsel te kalmeren. Ook kun je jouw zintuigen gebruiken om te gronden. Een rustig lijf zorgt voor een rustig hoofd. Dit geldt voor kinderen, maar ook zeker voor volwassenen.

Hoe reageer ik als iemand anders boos of verdrietig is?

Reageren op de gevoelens van anderen kan op verschillende manieren. Onthoud dat je de gevoelens niet hoeft op te lossen en dat iedereen anders voelt. Soms helpt het om een luisterend oor te bieden of om samen even in stilte te ademen. In andere situaties kan samen een activiteit gaan doen fijn zijn. Bewaak je eigen grenzen. Je hebt alleen invloed op hoe jij in de situatie reageert.

Terug naar alle artikelen

Hoe werkt emotieregulatie in het brein?

Gevoelens en emoties

Super Chill

4 minuten

Kinderen leren omgaan met emoties is misschien wel de grootste uitdaging van het ouderschap. Het is een jarenlang leerproces waar veel bij komt kijken. Hoe werkt dit leerproces in het brein van kinderen en wat kun jij doen om hen hierin het beste te ondersteunen? We geven je uitleg en praktische tips.

De rijping van het brein

Wist jij dat een menselijk brein de biologische ontwikkeling pas rond ons 25e levensjaar volledig heeft voltooid? Als je dit weet, is het opeens niet zo gek meer dat kinderen, maar ook jongeren, hulp nodig hebben bij het omgaan met hun emoties. De gebieden in ons brein die nodig zijn voor het reguleren van emoties zijn bij kinderen nog niet ver genoeg gerijpt. Dat betekent niet dat kinderen niet kunnen leren om hun emoties te reguleren, maar dat je wel goed moet kijken naar wat er bij hun ontwikkelingsleeftijd past.

Leren omgaan met emoties per leeftijd

Gevoelens leren herkennen, woorden geven aan je emoties en je gedrag ook nog kunnen aanpassen zijn dingen die kinderen op verschillende leeftijden leren. Dit kun je (ongeveer) per leeftijdsgroep van een kind verwachten op het gebied van het leren omgaan met emoties.

<4 jaar: Kinderen van onder de 4 jaar kunnen zich nog niet in anderen verplaatsen. Dit is een normaal onderdeel van de ontwikkeling. Op deze leeftijd denken kinderen nog dat iedereen hetzelfde voelt. Wel kun je bij jonge kinderen al beginnen met het benoemen van de emoties die je bij hen ziet, zodat ze hier later zelf ook woorden aan kunnen geven.

4 – 6 jaar: Als kleuter leren kinderen zelf de eerste gevoelens bij zichzelf te herkennen en te benoemen. Dit begint met de basisemoties, zoals blij, verdrietig, boos en bang. Ook leren kinderen op deze leeftijd dat anderen eigen gevoelens hebben. Dit wordt ook wel Theory of Mind genoemd en betekent in feite dat je je kunt inleven in de mentale wereld van een ander. Hierdoor wordt het gedrag van anderen beter voorspelbaar en kun je het beter begrijpen. Ook wordt het reageren op anderen hierdoor makkelijker. Er worden grote stappen gezet in de emotieregulatie, maar kleuters zullen ook vaak nog impulsief reageren. Zelfregulatie is op deze leeftijd nog erg lastig, waardoor driftbuien nog regelmatig voorkomen.

6 – 9 jaar: Op deze leeftijd krijgen kinderen steeds meer inzicht in de gevoelens van anderen, waardoor er empathie kan groeien. Ook begrijpen kinderen sociale regels beter en zijn ze beter in staat om hun gedrag hierop aan te passen. Impulsief gedrag komt nog wel voor, maar het is wel al minder dan op de kleuterleeftijd.

>9 jaar: Vanaf een jaar of 9 zijn kinderen beter in staat om na te denken over hun eigen gevoelens. Ook kunnen ze gevoelens en emoties beter relativeren, waardoor het omgaan met emoties makkelijker wordt. Op deze leeftijd zie je dat kinderen hun gevoelens beter kunnen uiten en dat de zelfregulatie groeit. Dit betekent niet dat er nooit meer impulsief gedrag te zien is, maar over het algemeen kunnen kinderen van deze leeftijd hun emoties beter reguleren en kunnen ze vaak op een gezonde en passende manier reageren op situaties.

Jouw rol als volwassenen bij het leren omgaan met emoties

Het leren omgaan met emoties is een lang en lastig leerproces. Kinderen kunnen dit niet zonder jouw hulp. Een van de belangrijkste dingen die jij als volwassene moet doen, is het tonen van begrip en geduld. Benoem zowel jouw eigen gevoelens als die van het kind en leer het kind ook om zelf emoties te benoemen. Geef emoties de ruimte en ga samen op zoek naar coping-strategieën die voor een kind werkt. Dit kan bijvoorbeeld de stop-denk-doe methode zijn, maar ook ademhalingsoefeningen of een bepaalde activiteit kunnen helpen. In de Super Chill app vind je nog veel meer oefeningen voor een kalm koppie. En in ons andere artikel over emotieregulatie hebben we een aantal andere praktische tips voor je verzameld. Zo heb jij alle tools om het kind een stevige sociaal-emotionele basis te geven.