Sociale steun: samenwerken, vriendschap en hulp vragen bij kinderen versterken

In het leven van kinderen is hun sociale netwerk heel belangrijk. Tegelijkertijd kunnen samenwerken, hulp vragen én geven, vriendschappen onderhouden en sociale relaties aangaan behoorlijk lastig zijn. Als ouder of verzorger kun je een kind veel sociale en emotionele steun geven en hem of haar helpen bij het opbouwen van een sterk sociaal netwerk. Samen sta je altijd sterker!

Waarom is steun in de omgeving van een kind belangrijk?

Onderzoek laat zien dat kinderen en jongeren die zich gesteund voelen, doorgaans beter scoren op mentaal welzijn en beter kunnen omgaan met stress en tegenslag. Ze staan steviger in hun sneakers en bouwen een stevige basis op voor de rest van hun leven. Daarom is sociale steun (zowel thuis als op school en in de omgeving) enorm belangrijk.

Als kinderen die veel sociale steun ervaren, last hebben van spanning of stress, heeft dit vaak minder invloed op hun sociaal-emotioneel functioneren. Ze hebben door de sociale steun als het ware een buffer opgebouwd. Daarbij gaat het niet zo zeer om het aantal sociale relaties, als wel om de kwaliteit van die relaties. Eén of twee betrouwbare personen kunnen al een wereld van verschil maken.

Thuis een sterke basis leggen

Uit onderzoek komt ook het belang van een stevige thuisbasis naar voren. Jongeren die thuis veel steun ervaren, en juist relatief weinig druk, hebben over het algemeen meer veerkracht en een beter mentaal welbevinden. Juist ook als er veel stress is in het gezin, is het extra belangrijk om in te zetten op sterke sociale steun. Het vergroten van de draagkracht, bijvoorbeeld door tijdig hulp in te schakelen, is een krachtig middel.

Hoe ziet sociale steun eruit?

Sociale steun is de hulp die een kind (en gezin) krijgt van de omgeving. Het gaat om emotionele steun, maar ook om praktische steun en informatieve steun. Iemand die een luisterend oor biedt, maar ook iemand die praktisch ondersteunt bij het maken van huiswerk of die advies geeft, bieden dus allemaal sociale steun aan een kind. Sociale steun kan komen van betrouwbare volwassenen (zoals leraren, sporttrainers en ouders), maar ook van leeftijdsgenoten.

Tips bij het oefenen met de sociale ontwikkeling

Het aangaan van sociale relaties kan voor kinderen best ingewikkeld zijn. Hoe kun je samenwerken? Hoe bouw je een vriendschap op of hoe kun je hulp vragen en elkaar helpen? Thuis kun je goed met dit soort dingen oefenen. We geven je een paar praktische tips, waarmee jullie samen aan de slag kunnen.

• Wees een veilige thuisbasis: Kinderen durven makkelijker steun te zoeken als ze thuis ervaren dat alle gevoelens er mogen zijn, dat je fouten mag maken en dat problemen niet meteen opgelost hoeven te worden. Benoem wat je ziet (‘Ik merk dat je gespannen bent’) en zorg voor nabijheid (‘Ik ben er, zullen we samen even zitten?’).

• Normaliseer het vragen van hulp en samenwerking: Oefen thuis met kleine hulpvragen en leer een kind zinnen zoals ‘Hulp vragen is slim’ of ‘Samen staan we sterker’. Laat ook zien dat jij hulp vraagt als je ergens niet uitkomt en oefen met het kind samen te werken.

• Oefen met dankbaarheid en het bieden van steun: Het tonen van dankbaarheid en het bieden van steun zijn belangrijk in het opbouwen van sterke sociale relaties. Door hier thuis laagdrempelig mee te oefenen, geef je een kind een sterke basis mee.

• Maak het sociale netwerk zichtbaar: Schrijf samen met het kind op bij wie ze terechtkunnen voor verschillende soorten hulp. Wie kan ze troosten als ze verdrietig zijn? Wie helpt ze bij hun huiswerk? En wie kan goed advies geven? 

• Bouw samen een sterke band op: Bouw een sterke band op met het kind, door oprechte interesse te tonen. Eén op één momentjes kunnen hierbij helpen. Wandel samen een rondje door de wijk, drink een kopje thee of doe samen een oefening uit onze Super Chill app.

• Help bij het opbouwen van vriendschappen: Voor sommige kinderen ontstaan vriendschappen bijna vanzelf, terwijl andere kinderen een steuntje in de rug nodig hebben. Ondersteun dan door bijvoorbeeld speelafspraakjes te maken en het kind voor te bereiden op de sociale situaties.

• Versterk je eigen steun: Als ouder/verzorger is het belangrijk om je eigen draagkracht niet uit het oog te verliezen. Zoek daarom ook zelf op tijd hulp in je omgeving als je merkt dat de stress oploopt. Ook een professional kan je hierin ondersteunen.

Samen groeien: de kracht van samenwerking en hulp vragen

Een goede sociale ontwikkeling is enorm belangrijk voor een kind. Het zorgt voor een stevige basis voor de rest van zijn/haar leven. Iedereen heeft mensen om zich heen nodig en vriendschappen, hulp vragen en samenwerken draagt bij aan het welzijn en de kracht van een kind. Wederzijdse steun bevordert de sociale ontwikkeling en zorgt voor goede vriendschappen en de mogelijkheid om samen te groeien en te leren. 

Geef het goede voorbeeld: laat de kracht van samen zien

Het opbouwen van een sterk sociaal netwerk is lang niet altijd makkelijk. Het is een proces waar kinderen veel in moeten oefenen. Bij een klein sociaal netwerk of veel stress, kan het zijn dat er tijdelijk wat extra steun nodig is. Neem dan laagdrempelig contact op met school en/of de huisarts. Bovendien laat je zo zien dat om hulp vragen heel normaal is.

Voor kinderen (en volwassenen) is het heel belangrijk om mensen om zich heen te hebben en om een betrouwbaar steunnetwerk op te bouwen. Als ouder of verzorger speel je daar een grote rol in. Blijf beschikbaar voor een kind, laat zien dat hulp nodig hebben heel normaal is, oefen thuis met lastige situaties en breng samen mensen in kaart die het kind kunnen helpen. Zo geef je het kind het gevoel dat het verbonden is met anderen én dat het niet alles alleen hoeft te doen. Dat is voor elk kind onbetaalbaar!