Zo help je kinderen bij hun emotieregulatie

Het leren omgaan met emoties en gevoelens is een belangrijk onderdeel van de emotionele ontwikkeling van kinderen. Dat omgaan met sterke emoties is nog niet zo makkelijk. Het vraagt om zelfkennis, het herkennen van emoties en zelfregulatie. Gelukkig zijn er verschillende manieren waarop jij kinderen bij hun emotieregulatie kunt ondersteunen. We vertellen je meer over emotieregulatie bij kinderen en geven je tips waarmee je kinderen beter kan leren omgaan met emoties.

Wat is emotieregulatie?

Emotieregulatie gaat over het op een gezonde en passende manier uiten en beïnvloeden van emoties. Iedereen heeft emoties en gevoelens. Dat is heel gezond en heel normaal. Alle gevoelens en emoties mogen er zijn, maar met al die gevoelens en emoties omgaan kan behoorlijk lastig zijn. Daarom is emotieregulatie erg belangrijk.

Emoties kunnen op veel verschillende manieren worden geuit. Een kind dat teleurgesteld is dat hij een spelletje verloren heeft, kan bijvoorbeeld het speelbord door de kamer gooien. Hoewel de emotie (teleurstelling) er zeker mag zijn, is het gedrag (het gooien met spullen) niet gepast. Emotieregulatie gaat dus niet over het onderdrukken van de emotie, maar over het anders leren uiten en verwerken van emoties.

Leren omgaan met emoties

Het leren omgaan met emoties is niet iets dat een kind van de ene op de andere dag kan. Het is een jarenlang leerproces waarin veel geoefend moet worden. Het begint met het herkennen en benoemen van gevoelens bij zichzelf en later ook bij anderen. Pas daarna kan een kind leren om emoties te controleren en zichzelf te reguleren en te kalmeren. Hier hebben kinderen de hulp van volwassenen bij nodig. Jij kunt een kind helpen bij het herkennen van emoties, maar kan een kind ook tools en coping-strategieën leren die bij grote emoties kunnen helpen. In de Super Chill app staan ook diverse oefeningen waarmee een kind kan oefenen om rustig te worden.

Veel opvoeders  vinden problemen met emotieregulatie een van de grootste uitdagingen binnen de opvoeding van kinderen.. Dat is ook niet zo gek. Als een kind veel driftbuien of woede-uitbarstingen heeft, kost dat jou veel energie. Dan is het fijn om te weten dat deze fase heel normaal is. Kinderen zijn nog volop aan het oefenen met het reguleren, verwerken en uiten van (sterke) emoties. Hun brein is nog in ontwikkeling, waardoor zelfregulatie nog niet altijd mogelijk is. Juist dan heeft het kind een stabiele en betrouwbare volwassene nodig om hem of haar daarbij te helpen.

Hoe reageer je op grote emoties?

Omgaan met grote emoties vraagt altijd om een pauze. Als betrouwbare volwassene is het belangrijk dat jij allereerst zelf rustig blijft of weer wordt. Door rustig te ademen en je aandacht naar je lichaam te brengen, kun je rustig worden en overprikkeling van je zenuwstelsel verminderen. Met je ademhaling heb je direct invloed op je zenuwstelsel, waardoor het een enorm krachtige tool is bij het kalmeren van jezelf. Ook kun je jouw zintuigen inzetten om te gronden, wat ook een rustgevende werking heeft. Je kunt dit bij jezelf inzetten, zodat je bij grote emoties van een kind zelf rustig kunt blijven. 

Je kunt deze techniek ook samen met het kind oefenen. Zo leert het kind zichzelf te kalmeren en emoties te controleren. Oefen op rustige momenten en bespreek vragen zoals ‘Wat helpt bij angst?’ of ‘Wat helpt bij verdriet?’. Leg uit dat bij alle grote emoties even pauzeren en ademhalen kan helpen bij het kalmeren van de emotie en dat rust je in lijf ook voor rust in je hoofd zorgt.

Praktische tips bij het omgaan met emoties bij kinderen

Jij speelt als volwassene een enorm belangrijke rol in de emotionele ontwikkeling van kinderen. Hoewel het een flinke uitdaging kan zijn om kinderen te leren omgaan met hun emoties en gevoelens, is het wel belangrijk om hier aandacht aan te besteden. Maar hoe kan je iemand helpen met zijn gevoelens?

Dit begint met het herkennen, benoemen en accepteren van gevoelens. Op die manier kunnen kinderen leren hun emoties te begrijpen, er ruimte aan te geven en er vervolgens op een gezonde en goede manier mee om te gaan. Wanneer kinderen dit niet leren, worden gevoelens onderdrukt waardoor er niet meer op een bewuste manier gereageerd kan worden. We geven je een aantal praktische tips, waar je direct mee aan de slag kunt.

• Geef ruimte: Als kinderen middenin een grote emotie zitten, zijn ze niet in staat om te luisteren. Begin daarom niet meteen met praten en geef ruimte aan de gevoelens en emoties van het kind. Woorden komen pas binnen als het kind weer wat gekalmeerd is.

• Geef het goede voorbeeld: Kinderen leren veel door wat ze dagelijks zien. Laat aan het kind zien hoe jij met emoties omgaat én reageer op een kalme manier als een kind een grote emotie ervaart. Praat op een rustige, kalme toon en ga op ooghoogte met het kind zitten. Hierdoor ervaart het kind minder stress. Lukt het jou even niet om rustig te blijven, omdat je ook zelf hoog in je emoties zit? Weet dan ook dat dat heel normaal is, maar praat dan even niet of loop even uit de kamer om rustig te worden. Daar leert een kind ook van.

• Zorg voor nabijheid: Een kind dat hoog in emotie zit, zal je vaak proberen weg te duwen, maar eigenlijk hebben ze jouw nabijheid op zo’n moment juist nodig. Een knuffel of getroost worden is misschien te veel, maar alleen al door er te zijn kun je op zo’n moment helpen. Ga naast het kind zitten (niet tegenover) en kijk wat er gebeurt. Vaak zorgt enkel de nabijheid er al voor dat de emoties wat kunnen zakken. Je kunt de gevoelens van het kind benoemen en zo begrip tonen én helpen bij de emotieregulatie.

• Begrens op gedrag: Alle gevoelens en emoties mogen er zijn, maar dat geldt niet voor al het gedrag. Begrens in zo’n geval duidelijk op het gedrag, door bijvoorbeeld te zeggen: “Ik begrijp dat je boos bent en dat mag, maar je mag niet slaan.”

• Zoek samen naar alternatieven: Bespreek met het kind wat goede alternatieven kunnen zijn voor het uiten van emoties. Denk bijvoorbeeld aan een rondje wandelen, even op de trampoline springen, LEGO bouwen, een boek lezen of tekenen kunnen allemaal helpen. Ook kun je een kind aanleren om bij hoog oplopende emoties even uit de situatie te lopen en de stop-denk-doe methode is ook erg nuttig.

• Leer ontspanningstechnieken: Ontspanningstechnieken kunnen een kind veel helpen bij hun zelfregulatie. Als kinderen echt heel hoog in hun emoties zitten, zal zo’n oefening niet helpen. Wacht hier dus mee tot de emoties iets gezakt zijn. Er zijn verschillende ontspanningstechnieken, dus probeer vooral met een kind uit wat helpend is. Denk bijvoorbeeld aan het nemen van een warme douche, muziek luisteren of ademhalingsoefeningen. In de Super Chill app vind je nog veel meer goede ontspanningstechnieken die het kind kan uitproberen. Deze oefeningen zijn wetenschappelijk onderbouwd. Zo weet je zeker dat ze echt werken!

Het leren omgaan met emoties is misschien wel een van de moeilijkste uitdagingen van het opvoeden van kinderen. Het is een lang proces, maar een kind heeft hier de rest van zijn leven profijt van. Daarom helpen we je graag met tips en interessante artikelen. Zo heb jij alles in handen om kinderen een stevige emotionele basis mee te geven.