Een kind helpen bij het volgen van z’n eigen kompas

Hoe ouder een kind wordt, hoe meer hij of zij zal ontdekken wat persoonlijke waarden zijn. Welke kant wijst mijn ‘innerlijke kompas’ op? Welke waarden horen daarbij en welke toekomstkeuzes zijn passend? Je gunt elk kind dat het kan handelen naar zijn eigen normen en waarden en dat het kan doen waar hij of zij gelukkig van wordt. Maar in een wereld vol met prikkels, sociale relaties, verwachtingen en prestatiedruk is dat nog niet zo makkelijk. Als volwassene kun je kinderen gelukkig helpen bij het bepalen van een koers. We geven je praktische tips waarmee je direct aan de slag kunt.

Wat zijn waarden en zingeving bij kinderen?

Persoonlijke waarden zijn de dingen die iemand belangrijk vindt in het leven. Denk bijvoorbeeld aan eerlijkheid, vriendschap, vrijheid en plezier. Waarden zeggen iets over wie je bent en waar je voor wilt staan. Deze waarden staan niet vast, maar kunnen gedurende je leven ontwikkelen en veranderen. Helemaal bij kinderen, die hun identiteit nog volop aan het ontwikkelen zijn, kunnen waarden nog sterk veranderen.

Waar persoonlijke waarden vertellen wat iemand belangrijk vindt, gaat zingeving over waarom iemand iets doet. Voor kinderen zit zingeving vaak in kleine, concrete dingen. Zo kunnen ze graag bij een groep willen horen, willen ze trots zijn op zichzelf of beleven ze plezier aan iets. Zingeving hoeft dus zeker niet iets groots of zwaars te zijn. Bij kinderen gaat het om het gevoel dat hun leven betekenis heeft en dat ze mogen ontdekken, proberen en groeien. 

Waarom is het stimuleren van persoonlijke waarden belangrijk?

Persoonlijke waarden gaan bij kinderen over hun dromen en doelen. Het geeft antwoord op de vraag ‘Wat vind ik belangrijk?’ en helpt kinderen bij het bepalen van een koers en het maken van toekomstkeuzes. Kinderen die hun eigen waarden leren herkennen, staan vaak steviger in hun sneakers. Ook ontwikkelen ze meer veerkracht en leren ze beter aanvoelen wat wel of niet bij hen past. Dit helpt bij het maken van keuzes, bijvoorbeeld in vriendschappen en hobby’s. Ook helpt het bij het omgaan met groepsdruk, teleurstellingen en het ontwikkelen van een positief zelfbeeld.

Daarnaast leren kinderen op deze manier dat het oké is om ‘anders’ te zijn. Iedereen heeft een eigen innerlijk kompas en wat voor de ene belangrijk is, hoeft dat voor iemand anders niet te zijn. 

Tips voor het stimuleren van persoonlijke groei en waarden bij kinderen

Als volwassene speel je een grote rol in het ontwikkelen van waarden en zingeving bij kinderen. Dit hoeft niet moeilijk te zijn, maar kan juist in veel dagelijkse momenten. 

• Voer open gesprekken met het kind. Stel open vragen, bijvoorbeeld over waar het kind trots op is, waar hij/zij blij van wordt of wat hem/haar energie geeft. Zo leert het kind om woorden te geven aan wat er belangrijk is. De leuke Super Chill kletskaartjes kunnen hier ondersteuning in bieden.

• Wees een voorbeeld. Kinderen leren heel veel door wat zij bij volwassenen zien. Laat zien wat jouw persoonlijke waarden zijn en leg uit waarom je bepaalde dingen belangrijk vindt. Zo maak je het hebben van waarden zichtbaar en bespreekbaar.

• Benoem wat je ziet. Zie je dat een kind helemaal opleeft bij een bepaalde activiteit? Benoem dat dan. Of valt het je op dat iets anders juist enorm veel energie kost? Ook dat kun je benoemen. Zo leert het kind beter naar zijn lijf te luisteren, wat helpt bij het ontdekken van persoonlijke waarden en voorkeuren. 

• Laat ruimte voor ontwikkeling en twijfel. Een kind hoeft zijn richting in het leven nog niet uitgestippeld te hebben. Het ‘niet weten’ hoort bij een gezonde ontwikkeling en is dus heel normaal. Geef je kind hier de ruimte voor. Laat kinderen dingen proberen, eigen keuzes maken en ontdekken, zodat ze kunnen ervaren wat bij ze past. 

• Waardeer inzet en niet alleen het resultaat. Door kinderen feedback en complimenten te geven op hun inzet en niet zozeer op het resultaat, leer je ze dat hun waarde niet afhangt van een prestatie maar van wie ze zijn. Complimenteer bijvoorbeeld op moeite, doorzettingsvermogen en plezier.

• Leer het kind regelmatig even stilstaan bij gevoelens en emoties. Gevoelens en emoties vertellen je veel over wat je belangrijk vindt. In de Super Chill app vind je oefeningen die hierbij kunnen helpen.
  

Volg samen het innerlijke kompas van een kind

Als ouder kun je de richting van het innerlijke kompas van een kind niet bepalen, maar je kunt het wel samen met het kind volgen. Laat het kind de koers bepalen en ga vervolgens samen op avontuur. Ontdek wat het kind belangrijk vindt, waar hij energie van krijgt en wat hij wil bijdragen aan de wereld. Wees nieuwsgierig naar zijn dromen en doelen. Stel vragen, ontdek waar de motivatie vandaan komt en laat het kind vooral een eigen richting vinden. Zo help je een kind om het avontuur van het leven met meer plezier, (zelf)vertrouwen en betekenis aan te gaan.