Slaapproblemen bij kinderen oplossen

Een kind dat elke avond nog zes keer uit bed komt, dat keer op keer midden in de nacht naast je bed staat of dat ‘s ochtends niet vooruit te branden is, omdat het nog zo moe is. Slaapproblemen bij kinderen zijn vermoeiend voor zowel het kind als voor de omgeving. Gelukkig zijn slaapproblemen bij kinderen vaak tijdelijk én kun je er als volwassene vaak veel aan doen. Super Chill geeft je tips over slaapproblemen bij kinderen, zodat binnenkort iedereen bij jullie thuis weer lekker slaapt en uitgerust wakker wordt.

Verschillende soorten slaapproblemen bij kinderen

Slaapproblemen bij kinderen komen in drie varianten voor:

• Vóór het slapen: moeite met inslapen;
• Tijdens de nacht: moeite met doorslapen;
• In de vroege ochtend: te vroeg wakker worden.

Elk type slaapprobleem heeft eigen oorzaken en dus ook eigen oplossingen. De oorzaken kunnen lichamelijk, emotioneel of gedragsmatig zijn. Denk bijvoorbeeld aan scheidingsangst, overprikkeling, te weinig structuur (in het bedritueel of gedurende de dag), angst voor het donker of te veel schermtijd.

Als je weet wat de oorzaak van het slaapprobleem bij het kind is, kun je daar concreet op inspelen. Een kind dat niet kan slapen omdat het overprikkeld is, heeft immers iets anders nodig dan een kind dat bang is om alleen te zijn. Lees ook meer over de slaapbehoefte bij kinderen, zodat je weet hoeveel het kind moet slapen.

Hoe behandel je een slaapprobleem bij een kind?

De eerste stap bij het behandelen van een slaapprobleem bij een kind, is altijd het achterhalen van de oorzaak. Dan kun je goed inspelen op wat het kind nodig heeft. Daarnaast hebben álle kinderen veel baat bij een duidelijk en gestructureerd bedritueel en een vast slaapritme, óók in het weekend.

Een paar tips voor het opbouwen van een goed slaapritme:

• Laat het kind een uur voor de vaste bedtijd geen schermen meer gebruiken. Blauw licht remt namelijk de melatonine-aanmaak. Melatonine speelt een belangrijke rol in het slaap-waak-ritme.
• Kondig de bedtijd tien tot twintig minuten van tevoren aan.
• Volg elke avond dezelfde routine. Bijvoorbeeld douchen → pyjama aan → tanden poetsen → verhaaltje (voor)lezen → ontspanningsoefening in de Super Chill app om het hoofd leeg te maken→ lampje uit en slapen.
• Zorg voor een rustige slaapomgeving, waar het donker, koel en stil is. Gebruik bij angst voor het donker een zacht nachtlampje.
• Laat het kind overdag voldoende bewegen, maar beperk intensieve activiteiten vlak voor de bedtijd.
• Geef het de tijd. Een kind heeft tijd nodig om aan een nieuwe routine te wennen. 

Wat kun je doen bij situatiegebonden slaapproblemen?

Een kind dat niet wil slapen en een kind dat keer op keer uit bed blijft komen, hebben beide iets anders nodig. Bij alle slaapproblemen is een vast bedritueel belangrijk, maar daarnaast kun je het kind afhankelijk van de situatie ook nog op andere manieren helpen.

• Een kind wil niet slapen of naar bed: Maak de overgang van de dag naar de nacht voorspelbaar met een ritueel. Blijf kalm, stel grenzen en ga geen discussies aan. Geef positieve aandacht aan het gedrag dat je wilt zien.

• Een kind blijft uit bed komen: Breng het kind rustig en zonder discussie terug naar bed. Communiceer in korte, duidelijke zinnen, zoals: “Het is tijd om te slapen” en beloon positief gedrag, met bijvoorbeeld een stickerkaart.

• Een kind is bang in het donker: Bespreek angsten overdag en niet vlak voor het slapen. Stel het kind overdag niet bloot aan ‘enge’ content (filmpjes, verhalen etc.). Laat een zacht nachtlampje aan of zet de deur van de slaapkamer op een kier.

• Een kind heeft nachtmerries: Blijf bij het kind en help met reguleren. Een knuffel of herkenningspunt in de kamer kan helpen bij het terugkeren in het hier en nu. Bespreek de nachtmerrie de dag daarna en niet op het moment zelf.

• Een kind wordt vaak wakker: Breng het kind rustig terug naar bed. Praat met een zachte stem en in korte zinnen. Ga niet mee in discussies of verzoeken. Houd dit consequent vol voor de voorspelbaarheid.

• Een kind wordt te vroeg wakker: Laat de slaapkamer donker tot het moment dat het kind op mag staan. Reageer niet te enthousiast als het kind te vroeg uit bed komt en breng het terug naar bed totdat het de afgesproken tijd is. Een slaaptrainer die van kleur verandert kan bij peuters en kleuters helpen. Kijk ook kritisch naar het dagritme en de bedtijd van het kind. Hoe ouder een kind wordt, hoe later de bedtijd wordt.

Wat kun je overdag doen als oplossing voor slaapproblemen bij kinderen?

Overdag kun je verschillende dingen doen om de slaapproblemen bij kinderen te verminderen. Als je wilt dat een kind beter gaat slapen, is het daarom verstandig om niet alleen de avondroutine, maar ook de dagroutine eens kritisch te bekijken. Een paar tips voor een goed dag- én nachtritme bij kinderen:

• Zorg voor structuur en een voorspelbare dagindeling.
• Plan voldoende rustmomenten en ontspanning overdag om overprikkeling te voorkomen.
• Bespreek op een rustig moment de avondroutine, zodat het kind weet wat er komt.
• Zorg dat de slaapkamer een veilige plek is, dus stuur het kind niet als straf naar de slaapkamer.
• Geef positieve aandacht bij het gedrag dat je wilt zien. Prijs het kind overdag als het de avond daarvoor goed is gegaan.